Jak podziały w Polsce wpływają na nasze życie? – raport badawczy FNW x USWPS
W dwóch pierwszych częściach „Stanu polaryzacji 2025” pokazaliśmy, że realne różnice poglądów i poziom wzajemnej niechęci między Polkami i Polakami są umiarkowane. W trzeciej, ostatniej części sprawdzamy, jak postrzegamy podziały w naszym społeczeństwie – i jak wyobrażenia o podziałach wpływają na nasze codzienne życie? Badanie zrealizowaliśmy wspólnie z Uniwersytetem SWPS.
„Stan polaryzacji 2025” to pierwsze kompleksowe badanie podziałów w Polsce, wykonane na reprezentatywnej próbie 2351 osób. Raport z tego badania składa się z trzech części – dziś przedstawiamy ostatnią, poświęconą polaryzacji odczuwanej. Pokazujemy, na ile postrzegamy nasze społeczeństwo jako podzielone przez politykę, jak oceniamy wyborców innych partii oraz w jakim stopniu podziały wpływają na nasze relacje z bliskimi.
Czego się dowiedzieliśmy?
Polaryzacja w Polsce jest bardziej wyobrażona niż rzeczywista. Mierzona jako współczynnik d Cohena, polaryzacja odczuwana wynosi 1,36 – to bardzo duży efekt. Oznacza, że postrzegamy poziom podziałów jako znacznie wyższy, niż to, co wynika z faktycznych różnic poglądów i postaw pomiędzy nami.
Widzimy kraj zdominowany przez skrajności – choć jest inaczej. 64% z nas uważa, że w polskim społeczeństwie są bardzo duże różnice poglądów, a 62% – że panuje w nim duża wzajemna wrogość na tle politycznym. Chcielibyśmy żyć w społeczeństwie z silnym centrum i słabymi skrzydłami. Co najciekawsze – taki rozkład poglądów mamy w rzeczywistości. Nie zdajemy sobie sprawy, że społeczeństwo, którego sobie życzymy, już istnieje.
Przeceniamy radykalizm tych, którzy głosują inaczej od nas. Wyborcy każdej partii widzą swoich oponentów jako bardziej jednoznacznych ideologicznie, niż oni sami się opisują i nie oszacowują umiarkowanej cześci przeciwnego elektoratu. Sądzimy też, że „tamci bardziej żyją polityką”. Największa luka w całym badaniu dotyczy rozmów o polityce – 76% wyborców KO uważa, że typowy wyborca PiS często o niej rozmawia, podczas gdy faktycznie deklaruje to jedynie 18% wyborców PiS.
Podziały przedostały się do życia prywatnego, ale go nie zdominowały. Co piąta osoba przyznaje, że z powodu różnic politycznych pogorszyły się jej relacje z bliskimi. Większość nie odczuwa tego dotkliwie, ale rozmowy o polityce są powszechnie postrzegane jako ciężkie i nieprzyjemne (55%) i dlatego unikane (53%). Podziały manifestują się nie tyle przez otwarte konflikty, ile przez milczenie i dystans.
Jeśli ta diagnoza jest trafna, działania na rzecz łagodzenia podziałów powinny skupiać się na korygowaniu błędnych wyobrażeń o sobie nawzajem i na stwarzaniu okazji do przekonania się, że podziały w Polsce nie są tak głębokie, jak nam się wydaje. Największej zmiany wymaga sposób, w jaki o polityce mówią politycy i opowiadają media.
Raport z projektu „Stan polaryzacji 2025” składa się z trzech części: o polaryzacji ideologicznej (cz. I), o polaryzacji afektywnej (cz. II) i o polaryzacji odczuwanej, którą opisujemy w tym artykule. Zapraszamy do lektury i pobrania plików PDF:
Badanie zaprojektowała dr Olga Białobrzeska (FNW/USWPS), we współpracy z dr hab. Benem Stanleyem (USWPS), dr hab. Martą Żerkowską-Balas (USWPS) i Wawrzyńcem Smoczyńskim (FNW). Badanie zostało zrealizowane przez Ogólnopolski Panel Badawczy Ariadna, dzięki środkom z grantu Narodowego Centrum Nauki 2020/39/B/HS6/00853.
Kontakt dla mediów:
kontakt@fnw.org.pl
+ 48 509 028 799
Informacja prasowa o raporcie „Jak podziały w Polsce wpływają na nasze życie?"
